1
استادیار دانشگاه شیراز، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، بخش علوم قرآنی و فقه
2
دانشجوی کارشناسی ارشد علوم حدیث، گرایش تفسیر اثری، دانشگاه اصفهان، دانشکدۀ اهل البیت (ع)
چکیده
ولایت از والاترین واژهها و مفاهیمی است که از حیث معنای لغوی و اصطلاحی در کاربرد قرآنی و روایی مراتبی دارد و با مفاهیم متعددی گره خورده است. در یک سطح، ولایت به خداوند متعال منحصر است و از سویی این مقام به اذن خداوند متعال به انبیا و اولیا داده شده که ولایت آنها مقید، محدود و مأذون و در طول ولایت خداوند است. در این پژوهش با اتخاذ روش توصیفی – تحلیلی همراه با رویکرد زبانشناختی، مفهوم واژۀ ولایت در لغت و اصطلاح بررسی میشود و پس از تبیین مفهوم ولایت با بررسی و تحلیل واژههای مترادف و مرتبط با آن، ارتباط واژۀ ولایت با واژگانی چون توحید، امامت، هدایت، نبوت، ملکوت بیان شده و با رسم شبکههای معنایی به روشنتر شدن مفهوم ولایت از دیدگاه امام رضا (ع) کمک میشود. بر اساس یافتههای این مقاله، ولایت از واژههای کلیدی است که با واژههای توحید، نبوت، امامت، اطاعت، عروةالوثقی، دین حق، هدایت و راسخون فیالعلم و ولایت خداوند متعال و ملکوتالله مرتبط است و معتقدان به ولایت که از اهل بیت اطاعت و تبعیت کنند، نجات مییابند و منکران آن اهل دوزخند.
ابن اثیر، مجد الدین (1383ق)،النهایه فی غریب الحدیث والأثر، تحقیق: طاهر احمد الراوی و محمود محمد الطناحی، چاپ اول، دار احیاء الکتب العربیه لعیسی البابی الحلبی.
ابن سکیت، یعقوب بن اسحاق (1970م)، اصلاح المنطق، تحقیق احمد محمد شاکر و عبدالسلام محمد هارون، قاهره: دارالمعارف.
ابن فارس، احمد (1420ق)،معجم مقاییس اللغه، تحقیق: عبدالسلام محمد هارون، بیروت: دارالجیل.
ابن منظور، محمد بن مکرم (2005م)، لسان العرب، چاپ چهارم، بیروت: دار صادر.
بستانی، بطرس (1993م)، محیط المحیط، بیروت: مکتبة لبنان ناشرون.
پاکتچی و همکاران، احمد (1388ش)، درآمدی بر استفاده از روشهای معناشناسی در مطالعات قرآنی، مجله پژوهش دینی، شماره 18.
جمعی از نویسندگان(بی تا)، ولایت در قران، قم: زمزم هدایت.
قاسم نژاد,زهرا و رحیمی,زهرا . (1393). معناشناسی سیستماتیک واژۀ ولایت و رسم شبکههای معنایی مرتبط با واژۀ ولایت در آموزههای امام رضا (ع). پژوهشنامه تفسیر کلامی قرآن, 1(4), 629-654.
MLA
قاسم نژاد,زهرا , و رحیمی,زهرا . "معناشناسی سیستماتیک واژۀ ولایت و رسم شبکههای معنایی مرتبط با واژۀ ولایت در آموزههای امام رضا (ع)", پژوهشنامه تفسیر کلامی قرآن, 1, 4, 1393, 629-654.
HARVARD
قاسم نژاد زهرا, رحیمی زهرا. (1393). 'معناشناسی سیستماتیک واژۀ ولایت و رسم شبکههای معنایی مرتبط با واژۀ ولایت در آموزههای امام رضا (ع)', پژوهشنامه تفسیر کلامی قرآن, 1(4), pp. 629-654.
CHICAGO
زهرا قاسم نژاد و زهرا رحیمی, "معناشناسی سیستماتیک واژۀ ولایت و رسم شبکههای معنایی مرتبط با واژۀ ولایت در آموزههای امام رضا (ع)," پژوهشنامه تفسیر کلامی قرآن, 1 4 (1393): 629-654,
VANCOUVER
قاسم نژاد زهرا, رحیمی زهرا. معناشناسی سیستماتیک واژۀ ولایت و رسم شبکههای معنایی مرتبط با واژۀ ولایت در آموزههای امام رضا (ع). تفسیر. 1393;1(4):629-654.